Çok kıymetli aile büyümüz, değerli büyük dayımız, Şeyh Celal, Siirt’imizin yetiştirdiği en önemli; ilim, irfan, düşünür, maneviyat yüksek, fen bilimlerine vakıf önemli ilim insanı idi.

15 Haziran 2024 tarihi Cumartesi günü, Kurban bayramını arifesine denk gelmesi de ruhaniyetinin hatırlamasına anlamında çok kıymetli oldu.

Bu sene şehrimizin en önemli ilim insanı, Şeyh Celal’in vefatının 51’ci seneyi devriyesini karşılamış olacağız.

Bu vesileyle, ölümünden yarım asırdan fazla geçmesine rağmen unutulmayan bu ulu çınar, saygıdeğer şahsiyeti az olsa da tanımanın faydası olacağını düşünüyorum.

Şeyh Celaleddin Hazretlerinin yeğenlerinden, bizim de büyük dayımız Raci KARDEŞ kıymetli amcasının hatırlanması ve daha iyi anlanması için bu ulu çınarın bir sonraki nesillere bıraktığı kütüphanesini tüm insanlığa açılması, hatta Şeyh Celal’in hayatının bir filmle tüm insanlığa iletilmesi için uzun yıllar çaba gösterdi. Lakin sağlık problemleri baş gösterdiğinde çok ilerletemedi. Büyük dayımızın bu değerli girişimini şehrimiz ve toplumumuz adına öncülük edilmesini önemsiyorum.

Bu yazıyı derlememin amacı, şehrimizin ve ülkemizin değerlerini bir sonraki nesille aktarmaktır.

Değerli okuyucularımızı şimdiden davetimize icabet ettikleri için çok teşekkür ederim. Bu vesileyle de kıymetli okuyucularımızın şimdiden Kurban Bayramını kutluyorum.

Şeyh Celaleddin KARDEŞ Kimdir?

Kendini “Kitaplarla Dövüşen Adam” olarak nitelendiren, Şeyh Celaleddin Kardeş Hazretleri 1888 yılında Siirt İli Merkez Dumlupınar Mahallesinde dünyaya teşrif etti.

ŞEYH CELAL, İSLAMİYET’İN İKİNCİ HALİFESİ, HZ. ÖMER’İN SOYUNDAN GELMEKTEDİR.

1973 yılının 15 Haziran Cuma günü, sabah namazına davet eden müezzinin sesine kulak vererek ve onunla birlikte Ezan-ı Muhammedi'yi tekrarlarken aziz ruhunu, yüce yaradana teslim etti.

Şeyh Celaleddin Kardeş, Şeyh-ül Hattab namıyla maruf ve dini bilgisiyle temayüz eden zatın oğludur. Muhterem babası, dini bilgilerde bir otorite olan Şeyh El Hatip Hazretleridir.

İlk tedrisatını babasından alan Şeyh Celaleddin Kardeş, Şam Dini Bilimleri Fakültesinde tahsilini tamamlayarak Siirt’e döndü. İstiklal Harbinde Kuva-yı Milliye saflarında Moral Hocalığı görevinde bulunan ve cephelerde askerlere va’zu nasihatlerde bulunarak morallerini yüksek tutmalarında etkin bir rol alan Şeyh Celaleddin Hazretleri yine bu yıllarda Said-i Nursi Hazretleriyle yakın arkadaşlık kurdu.

Şeyh Celal Efendi, Bediüzzaman'ın çok eski dostu ve arkadaşıydı. Hayatta iken aralarında şaka ve latifeler eksik olmamıştı.

Birinci cihan harbine Bediüzzaman ile beraber iştirak etmişti.

Vaiz ve İmam-Hatip olarak çeşitli görevlerde bulunan Şeyh Celaleddin Hazretleri, bütün vaazlarında Kur'an-ı Kerim’in asra göre yorumunun yapılması taraftarıydı.

Kur’an ayetlerinin yorumlarının kıyamete kadar devam edeceğini belirten Şeyh Celal, Ay'a çıkılmadan yıllar önce, insanların günü geldiğinde Ay'a çıkacaklarını ve fezada fütuhatlarda bulunacaklarını söyleyecek kadar aydın fikirliydi.

Türkçeyi en iyi bir şekilde kullandığı gibi Osmanlıca, Farsça, Arapça olarak da hutbeler irad eder, hitap ettiği topluluğun dilleriyle kendilerine daha yakın olmanın yolunu seçerdi.

Fıkıh bilgileri yanında felsefe, mantık, riyaziye, tarih, coğrafya, astronomi gibi ilimleri de iyi derecede bilir, müspet ilimleri öğrenmenin, en az dini bilgileri öğrenmek kadar gerekli olduğunu savunurdu.

Şeyh Celal ve  Bediüzzaman Said Nursi çok iyi iki dostlardı;

İki arkadaşın lâtifesi: Bediüzzaman'ın ilmini, kahramanlığını ve yüksek faziletlerini her zaman takdirle anıyordu. Bediüzzaman, Meşrutiyet sonrası İstanbul dönüşünde neşrettiği eserleri talebelerine okutuyormuş.

Şeyh Celal ise bu eserleri (İki Mekteb-i Musibet Şehadetnamesi) okumadığı gibi, Bediüzzaman'a latife tarzında: "Seyda, İstanbul'a gitmişsin, orada başından geçenleri oturup yazmışsın, şimdi de burada bunları okutuyorsun?" deyince, Bediüzzaman da şaka yollu: "Celal sen benim muarızım mısın yoksa?" diye Şeyh Celal'e mukabele edermiş ve yine latife olarak "Celal, sen benim ağzımda dikenli bir lokum gibisin. Ne yiyebiliyorum, ne de atabiliyorum" dermiş.

Yine Bediüzzaman'la Şeyh Celal kendi aralarında daha çok gençken karar vermişler ki: "Hiç evlenmeyelim!" Şeyh Celal bu hatırasını da anlatarak, bu söze kendisinin sadık kalmadığını, sözünde durmadığını ifade edermiş. Şeyh Celal evlenmiş lakin hiç çocuğu olmamıştır.

Genç Said ile genç Celal bazen çeşitli oyunlar ve yarışmalar da yaparlarmış. Bir gün geniş bir su arkını atlamak için iddiaya girişmişler. Genç Said bu arkı muvaffakiyetle atlayınca, Celal kendisinin de atlayacağını söyleyerek, hızlanıp dereye atlıyor, ama geçemiyor, suyun tam çamurlu kısmına çöküyor.

Bir şiir yarışması: Şeyh Celal Kardeş diyor ki: "Birinci Cihan Harbinden evvel vefat etmiş bir zatın taziyesi için Van'ın Zeve köyüne gitmiştik. Bediüzzaman, Abdülmecid (Ünlükul), Molla Habib, Ahmed-i Cano, Muhyiddin, İbrahim ve Şükrü hep birlikte oturuyorduk.

"Bediüzzaman bize 'Her birimiz birer şiir söyleyelim. Meşhur muallakat-ı seb'a gibi hangisi beğenilirse o kabul edilsin, birinciliği alsın.' dedi. Bunun üzerine her birimiz birer şiir söyledik. Bediüzzaman bana hitaben 'İb Kıble-i Arabî yite çibi' yani 'Kıbleye yemin ederim ki senin şiirin beğenildi.' dedi.

Söylediğim şiir de şuydu: "Birinci beyitteki 'Habib' kelimesiyle Bediüzzaman'a, 'Mecid' kelimesiyle kardeşi Abdülmecid'e işaret ediyor.

"İkinci beyitteki 'Habib' kelimesiyle Molla Habib'e, 'ahmed' kelimesiyle Ahmed-i Cano'ya, 'Celal' kelimesiyle bana,'Muhyi' kelimesiyle Muhyiddin'e işaret ediyor.

"Üçüncü beyitteki 'İbrahim' kelimesiyle Molla İbrahim'e 'Şükrü' kelimesiyle de Molla Şükrü'ye işaret ediyor.

“Şiirin mânası”:

1- Ey Zeve köyü, Said ile saadete ermiş bulunuyorsun. Abdülmecid ile büyük bir izzet ve ref'ete sahip oldun.

2- Bediüzzaman Said, Abdülmecid, Habib, Ahmed ile seni ferahlandırdılar. Veya ikisi (Said ile Abdülmecid) Habib ile sana, Ahmed'i verip onunla ferahlandırdılar.

3- Tepelerin İbrahim'e, âşıkın maşukuna olan arzu ve temennisi gibidir. Seni mecd ve güzel vasıflarla yaratana şükür ederim."

(Dip Not: Birinci dünya savaşında, Milis Miralayı Bediüzzaman, Rus ve Ermenilere karşı kahramanca çarpışırken fedakâr talebelerinden Molla Habib'i Gevaş'ta ve Molla Ahmed-i Cano'yu da Zeve'de şehit vermiştir.)

Ömrünün son 40 yılını uzlette (Uzlet: görünürde halkın içinde olduğu halde kalben onlardan ayrı olma) geçiren Şeyh Celaleddin Hazretleri, bu uzun süre zarfında hiç çarşıya inmedi. Alışveriş yapmadı. İmam-Hatip olduğu ve evinin çok yakınında bulunan Şeyh El-Cerrah Camii ile evi arasında vakit namazlarında mekik dokuyup dururdu. Muhipleri, O'nu evinde veya Camiinde ziyaret ederek sohbetlerinden feyizlenir, muhtelif konularda görüş ve düşüncelerini alarak hareketlerini Şeyhlerinin emirleri doğrultusunda tanzim ederlerdi.

Aynı zamanda şair olan Şeyh Celaleddin Hazretleri, kitaplarının bir kısmı Siirt İl Müftülüğü binasındaki kütüphanede adına açılan bölümde muhafaza edilmektedir.

Memozin’i Arapça ’ya tercüme etmiş, ayrıca çok değerli dini incelemeleri vardır. Zürriyeti olmadığı (çocukları olmadığı) için zengin kütüphanesi Siirt Müftülüğünce muhafaza altına alınmıştır.

Müftülük olarak bu eserlerin teşhiri ve ilim adamlarının istifadesine sunulması açısından özel bir bölüm tahsis edilmiş olup, 120 eserden oluşan kitaplığın 303 ciltten oluşmaktadır.

Ziyaret eden muhipleri arasında, Gazeteci Ahmet Arıtürk’de vardı.

Bir gün, yine Şeyh Efendiyi ziyarete giden Arıtürk kendilerine:

  • Üstadım, nasılsınız, ne yapıyorsunuz?

Diye sorduğunda, Şeyh Hazretleri rahlesi üzerindeki kitapları göstererek şu cevabı vermişti:

  • Görüyorsun işte, kitaplarla dövüşüyorum. Bazen ben onları, bazen, onlar beni yeniyorlar!

Cevabını vermişti.

Ahmet Arıtürk’ün, ertesi günkü makalesinin başlığı hazırdı: “KİTAPLARLA DÖVÜŞEN ADAM”

Kendi değişiyle "Kitaplarla Dövüşerek" tükettiği ömrü 1973 yılının 15 Haziran Cuma günü sabah namazına davet eden müezzinin sesine kulak vererek ve onunla birlikte Ezan-ı Muhammedi'yi tekrarlarken aziz ruhunu yüce Allah cc’ya teslim etti.

Siirt Merkez Cerrah Camiine defnedildi.

Cenaze namazını da Siirt Müftüsü Raif Korkmaz Efendi kıldırmıştır.

Değerli büyüğümüze, Rabbim cc gani gani rahmet etsin.

Nurlar içinde yatsın.

Mekân-ı Cennet olsun inşAllah.

Kaynakça;

  1. Şeyh Celaleddin KARDEŞ’in yeğenleri; Raci KARDEŞ, Nezihe SAYDAN, Ayşen ÇALAPKULU, Gülçıray ADIGÜZEL, Betül OKUTAN, Muzaffer SAYDAN, Selim SAYDAN, Semih ÇALAPKULU, Melih ÇALAPKULU, Tuba ÇALAPKULU
  2. Ziyaretler ve Türbeler       

  http://www.sidav.org.tr/index.php/ziyaretler-ve-turbeler

3- Şeyh Celaleddin Kardeş

https://siirt.diyanet.gov.tr/Sayfalar/contentdetail.aspx?MenuCategory=Kurumsal&contentid=137

4- Molla Celal Siirti

http://www.rahiask.com/index.php/tetebbuat/106-alimler/768-molla-celal-siirti

5- İlimizin Yetiştirdiği Aydın Din Adamlarından Şeyh Celalettin Efendi (Celalettin Kardeş) Anıldı

http://www.siirttehurriyet.com/haber_yazdir.php?id=238

6- Celâl Efendi (Bediüzzaman'ın Talebelik Arkadaşı, Şeyh)

https://sorularlarisale.com/celal-efendi-bediuzzamanin-talebelik-arkadasi-seyh

7- Şeyh Celaleddin Kardeş Hazretleri dualarla anıldı

https://www.yenisafak.com/yerel/seyh-celaleddin-kardes-hazretleri-dualarla-anildi-325330

Semih ÇALAPKULU

[email protected]

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
İsmail Selim 4 hafta önce

Semih Bey, Şeyhin ilmi kişiliği üzerinde biraz daha durulmalı. Ki bu da kitapları tercüme edilip okunmakla mümkündür.Kitaplarını bir an önce ehil insanların okuması ve bu kitaplarla ilgili makaleler yazması lazım.