Berat gecesinin gündüzünün, yani Şaban’ın on beşinci gününün oruçla, gecesinin kıyamla; namaz, dua, istiğfar ve tevbe ile geçirilmesi tavsiye edilmiştir.
Peygamber Efendimiz (sallallahu 'aleyhi vesellem) Şaban ayına ve özellikle bu ayın on beşinci gecesine ayrı bir önem vererek onu ihyâ etmiştir. (Tirmizî, Savm, 39.)
Kur'ân-ı Kerim'de “Apaçık olan Kitab’a and olsun ki, biz O’nu (Kur’an’ı) mübarek bir gecede indirdik.” buyurulmuştur. (Duhân sûresi, 44/2-3.) Âyet-i kerîmede geçen ‘mübarek gece’den maksadın ne olduğu hakkında müfessirlerin bir kısmı “Kadir Gecesi” şeklinde, bir kısmı da “Berat Gecesi” olarak tefsir etmiştir.
Bu gecede Kur’ân-ı Kerîm’in tamamının “Levh-î Mahfûz”dan (Allah’ın takdirinin, olmuş ve olacak şeylerin yazılı olduğu levha) dünya semasına indiği; Kadir Gecesi’nde de âyetlerin peyderpey yeryüzüne, Hz. Peygamber Efendimiz’e (sallallahu 'aleyhi vesellem) inmeye başladığı şeklinde tevil edilmiştir.
Senenin her muhkem ve önemli işi bu mübarek gecede ayırt edilir. Gelecek seneye kadar kulların rızıkları, ecelleri ve diğer durumları yazılır, ayrıntılı bir şekilde belirlenir. (Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’an Dili, VII, 67-69)
"Bütün senede bir kudsî çekirdek hükmünde ve mukadderât-ı beşeriyyenin programı nev'inden olması cihetiyle" Leyle-i Kadir gibi büyük önem etfedilen bu geceye dair çok sayıda hadis rivayet edilmiştir. “Şaban ayının yarı gecesi (on beşinci gece) oldu mu, onu ibadet ve taat ile geçirin.
Gündüzünde oruç tutun. Zira Allah Teâlâ o gecenin gurûb vakti (güneşin batmasıyla) dünya semasına rahmetiyle tecelli eder ve fecir doğana kadar, ‘Yok mu bana istiğfar eden (af isteyen), onu mağfiret (af) edeyim. Yok mu benden rızık isteyen, ona rızık vereyim. Yok mu bir musibete uğrayan (hasta olan), ona âfiyet bahşedeyim. Yok mu şöyle, yok mu böyle!’ der.” (İbn Mâce, İkame, 191)
“Allah (c.c.), Şaban ayının yarı gecesinde dünya semasına lütufla tecelli edip, Kelb kabilesinin koyun sürüsündeki kıllardan daha çok kimselerin günahlarını mağfiret eder (bağışlar).” (Tirmizî, Savm, 39; İbn Mâce, İkâme, 191.)
“Allah (c.c.), Şaban ayının yarısında kullarının hallerini gözden geçirir, müşrik ve kindar olanlardan başka herkesin günahlarını affeder.” (Tac, II/93.)
Bu mübarek gecede berat edebilmemiz için itikadî, ahlakî ve amelî yanlışlarımıza; iftiraka götüren ihtilaflarımıza; cehaletten veya günahlardan meydana gelen gafletimize gözyaşları ile nedamet edip tevbe edelim. Haramları terk edip farzları en güzel şekilde yerine getirmeye niyet edelim.
Anne-babaya isyan, sihir, kehanet, içki ve kumar, faiz alıp vermek gibi büyük günahlardan uzak durmaya; yalan, gıybet, iftira, kibir, hased, riya, ucb, öfke, kin, israf, cimrilik.. gibi bütün kötü huy ve davranışları tümüyle terketmeye ve nasuh tevbemizde her zaman sebat etmeye azmedelim. İtikadla ilgili doğru bilgilere, ahlakla ilgili Peygamber Efendimizin (sallallahu 'aleyhi vesellem) en güzel ahlakına ve sâlih amellere yönelelim.
Geceyi zikir, salavat, istiğfar, tevbe, namaz, dua, tefekkür ve Kur’ân-ı Kerîm tilavetiyle geçirelim. Yanlışlarımızı terk edip güzel alışkanlıklar kazanmaya söz verelim. Bu konuda azmedip, tazarru ile Allah'tan yardım isteyelim.
Rabbimiz Berat gecesini, bütün Ümmet-i Muhammed için kurtuluş ve af vesilesi kılsın. Âmîn.
Adnan Memduhoğlu
