Bu durum, şehirle kurulan bağın zayıflamasına ve ortak sorumluluk bilincinin yeterince oluşmamasına yol açmaktadır.
Bu zayıflamanın doğal bir sonucu olarak kent yaşamına dair ortak kurallara uyum da zayıflamakta; şehirde düzensiz ve plansız yapılaşma daha kolay yaygınlaşmaktadır.
Tarihî ve kültürel miras çoğu zaman geri planda kalırken, kamusal alanlar zaman içinde işlevini kaybetmektedir. Uzun vadeli planlama ve estetik yaklaşım yeterince önemsenmediğinde ise bütünlüklü bir kent dokusu oluşamamakta, şehir parçalı ve uyumsuz bir görünüme sürüklenmektedir. Bu noktada insanların yaşadığı çevreye dair “daha iyisi mümkün mü?” sorusunu yeterince sormaması, hem fiziksel hem de zihinsel bir gerileme sürecini beslemektedir.
Oysa bir kentin asıl gücü yalnızca fiziksel yapılarında değil, o yapıları anlamlı kılan ve geleceğe taşıyan toplumsal bilinçte ortaya çıkar.
Bu sahiplenme eksikliği yönetsel yapıya da doğrudan yansımaktadır. Şehri düzenli olarak takip eden, hataları haykıran, eksikliklere itiraz eden ve hesap soran bir kamuoyu oluşmadığında, yönetim üzerinde etkili bir denetim mekanizması kurmak da mümkün olmaz.
Denetimin zayıf olduğu ortamlarda sorumluluk bilinci zamanla geriler; yönetimde bir rehavet oluşur ve hizmet kalitesi düşer. Bunun sonucunda projeler ya eksik kalmakta ya da beklenen etkiyi oluşturamamaktadır. Süreç ilerledikçe kamu yararı geri plana itilir ve şehir, sahip olduğu potansiyeli yeterince değerlendiremez hale gelir.
Yerel denetimin zayıf olduğu bu tür ortamlarda merkezi idare kararları, teftiş raporları veya bürokratik yönlendirmeler daha görünür hale gelebilir. Ancak bu dış etkenler, güçlü bir yerel bilinçle desteklenmediği sürece kalıcı ve sürdürülebilir bir gelişim üretmez; çoğu zaman geçici ve kırılgan bir etki düzeyinde kalır.
Bu nedenle bir şehrin yönünü belirleyen temel unsur, dış müdahalelerden ziyade içerideki toplumsal bilinçtir.
Bu bilincin güçlenmesi için eğitim, kültür ve yerel katılım alanlarının birlikte geliştirilmesi gerekmektedir. İnsanların şehirle ilgili kararlara daha fazla dahil olabildiği bir ortam bu sürecin temelini oluşturur. Sivil toplumun daha bağımsız ve etkin bir yapıya kavuşması, yerel medyanın işlevini güçlendirmesi ve akademik çevrelerin şehir sorunlarına daha görünür katkı sunması toplumsal farkındalığı artıracaktır. Bunun yanında tarihî mirasın korunması, kamusal alanların iyileştirilmesi ve kent estetiğine yönelik projeler şehirle kurulan bağı güçlendirecektir. Gençlerin gönüllülük faaliyetleri aracılığıyla bu sürece dahil edilmesi de uzun vadede önemli bir katkı sağlar.
Tüm bu alanlar içinde en belirleyici unsur ise liyakat, ehliyet ile hesap verebilirlik kültürünün yerleşmesidir. Yöneticilerin denetlenebilir olduğu bir ortamda hem toplumsal güven güçlenir hem de şehre sahip çıkma ve sorumluluk alma eğilimi doğal olarak artar.
