29 Kasım 2014 Cumartesi

YAŞAYAN ÖLÜLER

SABO TÊTÊ (1925-1975)

23 Ekim 2012 Salı 12:35
Bu haber 1741 kez okundu
YAŞAYAN ÖLÜLER

Geçmişin olaylarından ders alanlar geleceği daha iyi anlar ve daha iyi sonuçlar çıkarır. Keza, geçmişte yaşamış kişilerinde nitelik ve yaşam şekli ile ilettiklerini bilende, geleceğe daha kolay ve başarılı olarak hazırlanır. Bu gerçeği akil adamlar şöyle özetlemişlerdir. Çok bilgisi olan daha çok fikir üretir.

 

Bu nedenle geçmişte yaşamış ve kulvarında başarılı kabul edilmiş kişileri unutmamak ve anmak, hem hatırşinaslık hem kadirbilirlik hem de bilgi birikimidir. Siirt’te bu nitelikte yaşam sürdürmüş kişilerden biri de Sabriye hanım; (yerel söylemle Sabo Tété)’ dir.

 

Sabo Tété Siirt’in İnönü mahallesinde tek odalı basit bir evde tek başına yaşamış. 1925-1975 yıllarında yaşamış, hiç evlenmemiş, okuma yazması olmayan, Türkçe bilmeyen, görme engelli biriydi. 130-140 cm boyundaki Tété tanrı vergisi mi, beyin üzümümü desem yaşadığı yıllarda Siirt’te eğlence sektörünün tek ikonu idi.

 

Bu nedenle geçmişte yaşamış ve kulvarında başarılı kabul edilmiş kişileri unutmamak ve anmak, hem hatırşinaslık hem kadirbilirlik hem de bilgi birikimidir.

 

Siirt’te bu nitelikte yaşam sürdürmüş kişilerden biri de Sabriye hanım; (yerel söylemle Sabo Tété)’ dir. Sabo Tété Siirt’in İnönü mahallesinde tek odalı basit bir evde tek başına yaşamış. 1925-1975 yıllarında yaşamış, hiç evlenmemiş, okuma yazması olmayan, Türkçe bilmeyen, görme engelli biriydi. 130-140 cm boyundaki Tété tanrı vergisi mi, beyin üzümümü desem yaşadığı yıllarda Siirt’te eğlence sektörünün tek ikonu idi.

 

Şiir ve türkülerini Siirt Arapçısıyla ve tefle terennüm ederdi. Eğlencenin türü ne olursa olsun (düğün, nişan, sünnet, asker uğurlaması, haç dönüşü v.s. ilgilenen ismini ve yakınlarını adları ile tefini eline aldıktan sonra, bütün eğlencedeki davetli hanımları çevresinde toplar;kendi uydurduğu makam ve usulle saatlerce türkülerini söyler ve doğal korosuna söyletirdi ve de oynatırdı.

 

Bağlaçları, benzetmeleri, uyakları hatasız dile getirir ve halk edebiyatının en güzel örneklerini sunardı. Çoğu zaman hemen uydurulmuş (doğaçlama) söylemlerle eğlence öznesini ve bütün yakınlarının hem adlarını dillendirir hem de çeşitli sıfatlarla onurlandırırdı.

 

Bu nitelikleriyle Tété Siirt halk biliminin (folklorunun tek ve büyük sanatçısıydı. İnanıyorum ki; rahmetli türkülerini, deyişlerini, şiirlerini Türkçe söyleyebilseydi Türk halk edebiyatın da sayılı değerlerinden biri olurdu. Şimdi belleğimde kaldığı kadarıyla çeşitli konulardaki söylemlerinden (türkülerinden) örnekler sunmak istiyorum.

 

ASKERLİKLE İLGİLİ: Encümeyit isseme leyle ıtlai karra. Selmiyli ale delel fi memelek bara.

 

ANLAMI: Ey gökyüzü yıldızı bu akşam bir kız görün. Gurbetteki sevgiliye selam ve sevgi söyle.

 

Encümeyit isseme ılleyle ıtlai karteyn. Selmiyli ale uve beynil Bahreyn.

 

ANLAMI: Ey doğan gök yıldızı bu gece iki kez görün. İki deniz arasında olan sevgiliye sevgi ve selam götür.

 

EVLİKLE İLGİLİ (DAMAT İÇİN)  Ya sahop el béceme, ya sahop ıl mendil Dağel haten il havle, yıvvi kemel kandil.

 

ANLAMI: Damat hem pijama hem de mendil sahibidir Gerdeğe giren damat kandil gibi ışık saçar.

 

GELİN İÇİN: Ya sahbıtil gécalığ, mendilil men u’şe, Ayn Allah alel arus, tıvvi kemel şuşé.

 

ANLAMI: Gelin gecelik sahibidir, mendili nakışlıdır Gerdeğe giren gelin lamba gibi parlıyor.

 

SÜNNETLE İLGİLİ: İmmi ku ce berberi  ayyom fil tellea, İyé sünnit ınnebi, let sıri bezzoe.



ANLAMI: Anne sünnetçim geldi yokuştan göründü. Sünnet peygamber önerisidir sakın korkma.


Örnekleri çoğaltmak mümkün. Ama ne çare ki, beyin nisyan ile maluldür. Özetlersek: Sebo Tété Siirt’in geçmişteki 14 mahal-lesinin kamberi ve eğlencenin tek solisti idi. Anlatılanlar gerçek ise rahmetli Muzaffer Sözen bey de Tété yi dinlemiş, beğenmiş fakat ürettiklerini Türkçeleştirememiştir.

 

Cumhuriyet yönetimi ile Türkiye’mizde dolayısıyla Siirt’imizde de eğitim ilerledikçe ve Türkçe öğrenenler arttıkça folklo-rumuzda, türkülerimizde Türkçe söylenmeye başlandı ve gelişti. Gençlerimiz gruplar kurdu, sazlarımız modernleşti. Gençlerimizin Siirt folklorunu giderek geliştireceği konusundaki inancım tamdır.

 

O nedenle diyorum ki; küçük kadın kimsesiz Tété, geçmişte görevini layıkıyla yaptın. Rahat uyu, mezarına çiçek yağsın. Unutulmadığına ve unutulmayacağına sen de inan.

Komşun, Avukat Haluk EMRAĞ

(Not: Bu haber Siirt Güney Gazetesi'nin 24 şubat 2009 tarihli 'Emekli Kahvesi' köşesinden alıntıdır)

YORUM YAZ

  • Ad Soyad:

  • Yorum:

  •  

    @name x

  • UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.

      Yorumlar
      Toplam 3 yorum mevcut

    • a. kadir acıtan 3 ay önce yorumlandı

      çok güzel bir çalışma lakin bilgiler yanlış vefat tarihi 1977 den sonradır çünkü ben onu hatırlıyorum ve benim doğum tarihim 1977 lütfen düzeltin
      ayrıca bu güzide insana bu kadar değer veriyorsanız mezarına gelin sahip çıkalım en azından mezarı başında toplanıp birer fatiha okunabilir değilmi :!

    • feriha 4 ay önce yorumlandı

      bir kez daha saygı ve selamlar onursal başkanım bizi geçmişe götürdünüz.sabo tete'yi hatırlıyorum çocuktum bir keresinde elinden tutmuş ve evine götürmüştüm

    • mehmet 8 ay önce yorumlandı

      haluk bey allah sizden razı olsun 1973 lü olduğum için merhum eyi duymuştum fakat resmini görmemiştim çok teşekkürler istanbul dan selamlar.

    GAZETE MANŞETLERİ

    HAVA DURUMU

    Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:

    NAMAZ VAKİTLERİ

    Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:

    EN ÇOK YORUMLANANLAR

    BUGÜN

    BU HAFTA

    BU AY

    SPOR TOTO SÜPER LİG

    Tür seçiniz:

    E-GAZETE

    KARİKATÜR

    SENDE YAZ

    Ziyaretçi Defteri

    Siz de yazmak istemez misiniz?

    ARŞİV